Thu, 04 / 2018 5:04 am | du

Đề bài : Phân tích giá trị hiện thực trong đoạn trích " Tức nước vỡ bờ "

Ngô Tất Tố sinh năm 1893, mất năm 1954, quê ở làng Lộc Hà, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, nay thuộc Đông Anh, Hà Nội. Ông sinh ra trong một gia đình nông dân nhưng lại có tinh thần tiến bộ và giàu tính chiến đấu. Ngô Tất Tố đã để lại cho nền văn học Việt Nam nhiều tác phẩm hay và đặc sắc, trong đó phải kể đến " Tắt đèn "- một tác phẩm tiêu biểu trong sự nghiệp sáng tác của ông và trong trào lưu văn học hiện thực trước Cách mạng tháng Tám năm 1945. Đoạn trích " Tức nước vỡ bờ " trích từ chương XVIII của tác phẩm, nội dung xoay quanh những biến động ghê gớm xảy ra với gia đình chị Dậu trong mùa sưu thuế. Bằng ngòi bút sắc sảo, Ngô Tất Tố đã đem đến cho người đọc một bức tranh xã hội đầy giá trị hiện thực ám ảnh và sâu sắc.
Trước khi đi sâu vào giá trị hiện thực trong " Tức nước vỡ bờ ", ta cần nắm rõ được thế nào là giá trị hiện thực trong một tác phẩm văn học. Nghệ thuật nói chung và văn chương nói riêng lấy chất liệu từ thực tại cuộc sống. Những gì diễn ra trong cuộc sống được các tác giả đưa vào tác phẩm của mình tạo nên một ý nghĩa, đó chính là giá trị hiện thực.

Phân tích giá trị hiện thực trong Tức nước vỡ bờ Chị Dậu

Giá trị hiện thực trong tác phẩm " Tắt đèn " nói chung và đoạn trích " Tức nước vỡ bờ " nói riêng trước hết được phản ánh qua bức tranh xã hội của nước ta trước Cách mạng tháng Tám, thời kỳ nửa thực dân phong kiến, một xã hội thối nát đầy rẫy những áp bức bất công với người nông dân. Đó là một bức tranh ở một làng quê Bắc Bộ với vụ thu thuế quen thuộc thời Pháp thuộc. Nó phản ánh lên số phận bi thảm của người nông dân và bản chất tàn bạo của giai cấp thống trị trong xã hội đương thời. Bằng ngòi bút tả thực sắc sảo, nhà văn đã vẽ lên chân dung sinh động của một loạt nhân vật. Từ vợ chồng lão Nghị Quế keo kiệt, bất nhân đến bọn cường hào địa chủ tham lam, hống hách. Từ quan phụ mẫu oai vệ mà bỉ ổi đến bọn tay sai đầu trâu mặt ngựa… Mỗi đứa một vẻ nhưng đều giống nhau ở bản chất tàn ác và tư cách đê tiện. Đặc biệt, Ngô Tất Tố đã thành công xuất sắc trong việc xây dựng hình tượng điển hình về người phụ nữ nông dân qua nhân vật chị Dậu. Ông đã miêu tả chân thực và cảm động về số phận tủi cực của người nông dân bị áp bức, bóc lột, bị dồn đến bước đường cùng. Qua đó nhà văn cũng chân thành ca ngợi phẩm chất đáng quý của họ trong hoàn cảnh tối tăm, ngột ngạt.
Nổi bật trong bức tranh hiện thực đầy tăm tối ấy chính là hoàn cảnh đáng thương của gia đình chị Dậu. Qua nhân vật này, chúng ta thấy rõ được tình cảm yêu mến, trân trọng của nhà văn dành cho người nông dân. Ông cũng không dấu diếm sự khinh bỉ và căm ghét bọn thống trị sâu mọt ở nông thôn. Mùa sưu thuế đang ở thời kỳ gay gắt,quan trên về tận làng để thúc giục, bọn tay sai thì hung hãn bắt bớ đánh người vô tội vạ. Chị Dậu phải bán cả khoai, cả chó và cả đứa con gái bé bỏng để có tiền nộp sưu cho chồng. Nhưng oái ăm thay, chị còn phải nộp cho cả anh chồng đã mất từ năm ngoái nên thành ra anh Dậu vẫn cứ bị thiếu thuế. Bọn chúng bắt đánh trói anh Dậu một cách dã man, khi người ta đưa anh về tưởng như chỉ còn là một cài xác không hồn. Nhờ có hàng xóm giúp đỡ, chị nấu được bát cháo cho chồng. Nhưng hỡi ôi, vừa tờ mờ sáng bọn chúng đã lôi kéo nhau đến, dựng anh Dậu dậy định hành hạ tiếp. Đúng là bọn bất nhân! Anh Dậu khiếp quá ngất đi, và chị Dậu phải đối phó với lũ côn đồ này. Giữa nhà chị Dậu, nói đúng hơn là túp lều giống như nơi chứa phân tro, trong đó chỉ có một người đàn ông vừa thoát chết, một người đàn bà nuôi con mọn với ba đứa trẻ, cai lệ và người nhà lý trưởng hiện lên y hệt một bọn đầu trâu mặt ngựa đằng đằng sát khí. Tay chúng cầm toàn những thứ đánh người để uy hiếp những người yếu bóng vía với tay thước, roi song, dây thừng. Vừa vào đến nhà chị Dậu, bọn chúng lập tức ra oai gõ đầu roi xuống đất, gọi vợ chồng chị Dậu là " mày ", xưng với họ là " ông ", " cha mày ". Nhìn thấy anh Dậu ốm yếu, chúng không những không động tâm mà còn giở cái giọng cao ngạo hơn: " Ông tưởng mày chết đêm qua, còn sống đấy à? ". Thấy anh Dậu lăn đùng ra, người nhà lý trưởng cười mỉa mai :" anh ta lại sắp phải gió như đêm qua đấy ". Không cần biết đến gia cảnh hay lời van xin của chị Dậu, hai tên bất nhân này đe dọa : " Nếu không có tiền nộp sưu cho ông bây giờ thì ông sẽ dỡ cả nhà mày đi ". Rồi tên cai lệ " đùng đùng " giật phắt cái thừng chạy sầm sập đến chỗ anh Dậu. Nhân vật cai lệ này tiêu biểu cho lũ tay sai chuyên nghiệp, là công cụ đàn áp đắc lực của giai cấp thống trị. Để khẳng định vai trò của mình trong vụ thuế, hắn đánh người vô tội vạ. Trong bộ máy thống trị ở nông thôn, hắn chỉ là một gã tay sai mạt hạng. Hắn hung dữ và sẵn sàng gây tội ác mà không chùn tay vì không có ai ngăn chặn. Hắn nhân danh phép nước để làm những điều tàn ác với người nghèo. Vì vậy mà có thể nói, tên cai lệ vô danh đó là hiện thân đầy đủ nhất của cái guồng máy nhà nước bất nhân lúc bấy giờ. Người nhà lý trưởng cũng chẳng có chức quyền gì. Y đúng là đầy tớ của bọn thôn xóm, thậm chí y còn là một người nghèo. Có lần chị Dậu đã từng năn nỉ hắn: " Bạn nghèo với nhau, bác nói khéo với ông lý cho tôi ". Cai lệ và người nhà lý trưởng tuy thân phận, địa vị khác nhau, thái độ của chúng cũng không hoàn toàn giống nhau, nhưng sự bất nhân, tàn ác thì không đứa nào chịu thua kém đứa nào. Bởi vì lũ đầu trâu mặt ngựa ấy xem việc đánh người như một lẽ tự nhiên, chẳng bao giờ động lòng trắc ẩn thì làm gì biết suy nghĩ.


Phân tích giá trị hiện thực trong Tức nước vỡ bờ Nỗi đau của chị Dậu

Nhà văn đã phơi bày và lên án bản chất bất nhân của chế độ thực dân phong kiến lúc bấy giờ và phản ánh tình cảnh đau thương của nông dân cùng quy luật có áp bức có đấu tranh. Điều này đã được thể hiện qua đoạn trích đối đầu giữa chị Dậu với bọn cai lệ và người nhà lý trưởng. Chị Dậu được miêu tả là một người phụ nữ rất mực dịu dàng. Vì bị áp bức bóc lột, chị đành nhẫn nhịn, chịu đựng nhưng khi bị đẩy đến chân tường chị biết chống trả quyết liệt. Trước thái độ hung hăng, những lời hách dịch của bọn chúng, chị Dậu run run. Không phải chị sợ mà chị lo cho chồng. Chị gọi bọn chúng là " ông ", xưng " cháu ", van xin, cầu khẩn bằng giọng " cố tha thiết ". Đến khi thấy tính mạng của chồng bị đe dọa, thì thái độ của chị thay đổi hoàn toàn. Chị vẫn cố van xin nhưng vội vàng đặt đứa con đang bế xuống đất, chạy đến đỡ lấy tay cai lệ để tránh đụng đến anh Dậu. Đang xưng hô " ông-cháu ", chuyển sang " ông-tôi". Người đàn bà uất ức đã liều mình đứng dậy tự đặt ngang hàng với cai lệ: "  chồng tôi đau ốm, ông không được phép hành hạ ". Chị gọi chúng bằng " mày " và thách thức : " mày trói ngay chồng bà đi, bà cho mày xem ". Rồi chị quật ngã bọn tay sai hung ác trong bất khuất với sức mạnh lạ kỳ: " chị túm lấy cổ ", "ấn dúi ra cửa" khiến hắn ngã chỏng quèo. Người nhà lý trưởng cũng bị chị túm tóc lẳng cho một cái ngã nhào ra thềm. Dưới ngòi bút của Ngô Tất Tố, hình ảnh chị Dậu trở nên khỏe khoắn, quyết liệt bao nhiêu thì hình ảnh bọn tay sai hung ác trở nên bé nhỏ, hèn hạ bấy nhiêu. Thấy vợ quá quyêt liệt, anh Dậu run run kêu: "U nó không được thế! Người ta đánh mình không sao, mình đánh người ta thì mình phải tù, phải tội". Nhưng " tức nước " thì tất yếu phải " vỡ bờ ". Nge anh Dậu can, chị càng phẫn uất: "Thà ngồi tù, để cho chúng nó làm tình, làm tội như thế, tôi không chịu được"… Câu nói ấy như một lời tuyên ngôn hùng hồn, có áp bức, có đấu tranh. Tuy tác giả khi đó chưa giác ngộ cách mạng và tác phẩm kết thúc bằng hoàn cảnh bế tắc của chị Dậu nhưng nhà văn Nguyễn Tuân đã nhận xét rằng: Với " Tắt đèn " Ngô Tất Tố đã xui người nông dân nổi loạn. Bằng cảm quan hiện thực mạnh mẽ, Nhà văn đã cảm nhận được xu thế tức nước vỡ bờ và sức mạnh to lớn khôn lường của nó. Đoạn trích này đã dự báo cơn bão táp của quần chúng nông dân nổi dậy dưới sự tập hợp của Đảng và Bác Hồ sẽ hất phăng chế độ thực dân phong kiến tham tàn và mục nát.
Như vậy, có thể nói " Tắt đèn " nói chung và đoạn trích nói riêng là một áng văn giàu chất hiện thực quá đỗi sâu sắc. Nó giúp ta hiểu rõ hơn về bộ mặt xã hội đương thời, đồng thời ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn của người nông dân qua nhân vật chị Dậu. Cảm ơn nhà văn đã góp phần làm nên một viên ngọc quý trong kho tàng văn học Việt Nam.
>>> XEM THÊM:
Loading...
Bài viết cùng chuyên mục